Een fitte organisatie: matcht uw beleid met uw organisatiestructuur?

18 januari 2008

Het was Alfred Chandler, bij leven professor aan de Harvard Business School, die in zijn boek Strategy en Structure (1962) opmerkte dat de structuur van een organisatie aan dient te sluiten bij haar strategie, om deze strategie ook daadwerkelijk effectief uit te kunnen voeren: “Unless structure follows strategy, inefficiency results” (Strategy and Structure, 1962). In de organisatietheorie wordt daarom vaak gesproken over een “fit”, een aansluiting tussen strategie en structuur. Hoe is dit nu in het onderwijs? Bestaat er bij de onderwijsorganisaties een fit tussen hun beleid c.q. strategie en de gevoerde organisatiestructuur? Met andere woorden: heeft u als bestuur of management een “fitte” organisatie?

De noodzaak van een fit tussen strategie en structuur is niet puur theoretisch. Chandler kwam tot de genoemde conclusie vanuit door hem verricht empirisch onderzoek, met als onderwerp vier grote Amerikaanse ondernemingen en een tijdshorizon van bijna vier decennia. In de decennia na zijn uitspraak is het een begrip geworden binnen de organisatietheorie en heeft het verband tussen structuur en strategie zich keer op keer bewezen.

Schoolorganisaties vormen geen uitzondering op de regel. Ook zij dienen – mits ze effectief hun beleid willen implementeren in de eigen organisatie – de organisatiestructuur dusdanig in te richten dat een aansluiting met het voorgestane beleid gerealiseerd kan worden. Maar is deze fit ook daadwerkelijk aanwezig?

Veel besturen zijn de afgelopen jaren bezig geweest met het zogenaamde beleidsvormend besturen of besturen op hoofdlijnen. In dergelijke trajecten is de visie op de eigen school of scholen doordacht, beleid op hoofdlijnen (strategisch beleid) vastgesteld, een strategisch bestuursbeleidskader opgesteld en is er een bestuurskalender vastgesteld waarin onder meer de vanuit het management gewenste informatiestroom is opgenomen.

Het bestuursbeleid is als het goed is dus helder. Maar is de organisatiestructuur vervolgens ook op dit beleid ingericht? Bij trajecten voor bestuurlijke vernieuwing zijn de managementlagen van organisaties vaak “vergeten”, terwijl de effecten voor deze laag juist het grootst zijn: is het management gefaciliteerd voor de taken die het bestuur doorgedelegeerd heeft? Zelfs als deze vraag positief beantwoord kan worden, geldt vervolgens de vraag of er zicht is op het feit of deze facilitering voldoende is. Is er sprake van onvoldoende facilitering – waardoor de kwaliteit van het schoolbeleid wordt belemmerd, of is deze juist overdadig – waardoor onnodig middelen onttrokken worden aan het primaire proces (het geven van onderwijs).

Maar voor het management geldt de vraag aangaande een fit tussen strategie en structuur niet minder: is de (inrichting van de) managementstructuur toegespitst op de gewijzigde taak die het management als gevolg van het bestuursbeleid heeft gekregen? Deze vraag gaat over de functies die in gebruik zijn binnen de organisatie, de taakverdeling die binnen het managementteam wordt gehanteerd. Hebt u een uitgebreid college van bestuur of benut u meer de schooldirecteuren in een directieberaad? Hebt u adjunct-directeur en/of een managementassistente? Gebruikt u binnen uw organisatie de functie of de taak bouwcoördinator? Wat is uw visie op het te geven onderwijs? Wat heeft het team hiervoor nodig? Welke aansturing is conform die visie? Is de manier waarop binnen uw organisatie taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn geregeld bevorderend of juist beknellend voor de creativiteit van uw personeel?

Wezenlijke vragen, die een goede analyse en een doordacht antwoord verdienen. Wij willen u hierbij graag van dienst zijn. Wilt u, als management of bestuur, een adviesgesprek aangaande uw organisatie om te weten of u een “fitte” organisatie hebt of wat u moet doen om dat te krijgen? Wilt u gebruik maken van onze hulp en ondersteuning bij een organisatieverandertraject? Of wilt u als bestuur graag overstappen op een ander bestuursconcept en zoekt u advisering en begeleiding? Neem dan contact met mij op.

Trefwoorden: beleid, strategie, structuur, match structuur strategie

Deel deze pagina met je volgers op social media: