Failliet OSGMetrium toont sectorprobleem; maar van welke sector?

Failliet OSGMetrium toont sectorprobleem; maar van welke sector?Hoewel niet geheel onverwacht werd de onderwijssector deze week opgeschrikt door het faillissement van OSGMetrium. Ondanks de gelijktijdige doorstart was het vertrouwen van veel besturen toch fors geschaad en was vooral de schrik ook groot genoeg om iedereen zich af te laten vragen: is het wel slim om mee te gaan in de doorstart? Moeten we het roer nu niet omgooien?

Met name het primair onderwijs blijkt nog steeds sterk afhankelijk van “het administratiekantoor”. Tot 2006 kende deze tak het declaratiestelsel voor de loonkosten, wat het risicodragende deel van de totale begroting reduceerde tot zo‘n 15% van de omzet. Zolang de “fre‘s” goed klopten maakten de centen minder uit en jaarrekeningen werden vaak pas laat opgeleverd en door besturen met weinig interesse ontvangen. Met de invoering van lumpsum werd er niet alleen een stuk beleidsvrijheid maar ook het risico op de loonkosten overgedragen aan de scholen. Opeens gingen die centen er echt toe doen. Er werd meer van besturen gevraagd en dus vroegen zij ook meer van hun dienstverleners.

Als één van de projectleiders van de zogenaamde veldbenadering lumpsum kreeg ik alle kritiek op de onderwijsadministratiekantoren volop mee. Zij hadden zich jarenlang in een kalme en voorspelbare markt vooral gefocust op schaalvergroting en waren vaak met name gespecialiseerd in de personeels- en salarisadministratie (PSA). Opeens kwam er vraag om maatwerk, om een klantgerichte en proactieve benadering, om goede advisering (omdat financiële staffuncties vaak nog maar beperkt ontwikkeld waren) en dat alles tegen lagere kosten. De focus verschoof van PSA naar FA: fre‘s bestonden niet meer en de loonkosten an sich hadden ook weinig waarde; het ging om het integrale beeld van baten en lasten en dat moest uit de financiële administratie komen.

De kantoren konden moeilijk meekomen in de nieuw te varen koers, uitzonderingen zoals altijd daar gelaten. De onvrede groeide en veel besturen stapten soms zelf jaarlijks over in een idyllische zoektocht naar de ideale administratief dienstverlener. Genoemde bewegingen zorgden voor meer gevecht om de klant en deze toename van concurrentie zorgde op haar beurt weer voor meer druk op de prijzen. Deze druk op de prijzen werd verder versterkt door de digitalisering en relatieve stroomlijning en vereenvoudiging van de rechtspositie, waardoor (met name de grotere) besturen ook makkelijker de administratie zelf konden voeren.

In plaats van de blik naar binnen te richten en de klant te vragen wat hij of zij nu eigenlijk wilde, begonnen de kantoren in te zetten op meer acquisitie, meer reclame, etc. Zelf heb ik binnen de brancheorganisatie herhaaldelijk als er weer een marketingplan of -idee lag aangegeven dat ik liever zag dat we ons als sector zouden focussen op de kwaliteit van ons product. Liever een A-merk verkopen in een simpele verpakking dan een B-merk alsof het een wereldproduct is.

Het probleem van OSGMetrium is mijns inziens dan ook geen probleem van dat bedrijf, maar een sectorprobleem. Meer administratiekantoren staan financieel onder druk door een te hoge kostenstructuur (dure gebouwen, te duur personeel als gevolg van lagere eisen door de genoemde digitalisering, etc.) en het is niet uitgesloten dat we nog een faillissement tegemoet kunnen zien. Andere kantoren doen het financieel goed omdat ze de klant voor zich laten werken: waar in het verleden administratieve krachten facturen over zaten te boeken in het systeem scant de klant nu de facturen zelf in. Tijdswinst voor het kantoor dat ondertussen aan die klant hetzelfde tarief factureert omdat de digitale factuurverwerking extra inzicht biedt en dus meer service geeft. Kassa, zeggen we dan. Andere kantoren draaien nog omdat ze vooral veel kleine besturen hebben die minder kunnen onderhandelen over de prijs en fors meer betalen en dus meer marge leveren dan de grote besturen. En sommige dienstverleners doen het gelukkig ook gewoon heel goed met een puik business model, laat dat ook helder zijn.

Maar eigenlijk hebben wij als onderwijs een sectorprobleem naar mijn mening. Waarom zijn we zo afhankelijk van administratiekantoren? Het lijkt soms wel alsof we in een drive om zoveel mogelijk focus op goed onderwijs te leggen de bedrijfsvoering maar een vies iets vinden dat we zo ver mogelijk van ons vandaan proberen te houden. Het administratiekantoor is de afgelopen jaren meer en meer het afvoerputje van onze bedrijfsvoering geworden. Wij vroegen hen zaken die niet hun core business betroffen. Dit veelal vanuit het ontbreken van een goed ontwikkelde eigen financiële functie of een gebrek aan daadkracht. Het ontbreken van die financiële functie (hetzij intern geregeld, hetzij extern ingekocht: het draait vooral om de inbedding ervan in de organisatie, niet om wijze van invulling) heeft er ook voor gezorgd dat de dienstverleners onvoldoende gezonde tegengas kregen, onvoldoende sparringspartner hadden binnen de organisatie van de klant.

Het faillissement van OSGMetrium is daarom een mooi moment van bezinning. Niet omdat er wel of niet ingegaan moet worden op het aanbod van de doorstart (hoewel er voor de korte termijn niet zo heel veel keuze is). Niet omdat je wel of niet over vier maanden, één jaar of op welke termijn dan ook moet overstappen. Niet omdat je perse moet insourcen (hoewel ik daar een fan van ben getuige mijn eerdere publicatie over de kansen voor en van insourcing). Maar omdat het nooit gezond is als de dienstverlener de lead heeft omdat hij veel meer dan één stap voorloopt op zijn klant. Als we die uitdaging om te investeren in een goede bedrijfsvoering en een adequate invulling van de eigen financiële functie oppakken, profiteren beide zijden daar enorm van.

Categorie: Zakelijk | Donderdag 10 September 2015 | 4 reacties

Geplaatste reacties:

Ben het eens met je. Maar die afhankelijkheid heb ik als bestuurder van zes scholen altijd. Of van het ak, of van een financieel detacheerder. Of moet ik geloven aan een shared service concept?
Reactie van Hans, geplaatst op 2015-09-10 22:37:03

Hans, ik heb je even een mail gestuurd. Ssc kan, maar dan moet je wel goede partners hebben. Je houdt inderdaad altijd een afhankelijkheid, maar dat is ook bij mensen die je op de payroll hebt: hoe vaak ging het niet mis met organisaties toen die ene goede werknemer vertrok? Fact of life, niet teveel over inzitten. Wel een risico dat je gewoon moet managen. We praten er dinsdag verder over.
Reactie van Arie, geplaatst op 2015-09-11 12:01:31

OSG was mijn derde kantoor in 4 jaar. Dus de zoektocht is een bekende. Moet toch mogelijk zijn om een goede te vinden? Hoor graag of je tips hebt.
Reactie van Dirk Willem, geplaatst op 2015-09-12 09:32:27

Als oud-medewerker van OSG wil ik even zeggen dat ik net als veel collega's je blog waardeer. Ook al weet ik dat het klopt wat je zegt moet ik soms wel even slikken. Maar dat je onderkent dat het een sectorbreed probleem is en niet alleen iets van OSG vind ik erg fijn! We worden van alle kanten nageschopt op dit moment dus dank je dat je dat niet doet en het eerlijk brengt zoals het is.
Reactie van Anoniem, geplaatst op 2015-09-16 20:33:24

Plaats uw reactie:

Verificatiecode

Navigeer naar andere blogs:

Vorige: Vertrouwen is goed, maar... mores is beter!
Volgende: Onhoudbaarheid uitkeringslasten onderwijs zit in prijs, niet in aantal