Burgerparticipatie: duidelijkheid beter dan zachte heelmeesters

BurgerparticipatieDe tijden van ‘Vadertje Staat’ liggen achter ons. Onder de noemer burgerparticipatie (of: overheidsparticipatie, doe-democratie) trekt de overheid zich steeds verder terug en probeert ondertussen de burger te motiveren het vacuüm dat hierdoor ontstaat zelf op te vullen.

Na de tweede wereldoorlog werd in Nederland een uitgebreide verzorgingsstaat opgericht, gefinancierd vanuit een groeiende economie (mede als gevolg van een groeiende beroepsbevolking). Nadat in de jaren tachtig van de vorige eeuw door de kabinetten van Lubbers al stevig hervormd moest worden omdat de wal het schip dreigde te keren in een hevige recessie, zien we de laatste jaren dat nieuwe hervormingen noodzakelijk zijn. Op macroniveau bezien is dat niet vreemd. Kijk bijvoorbeeld naar de zorgkosten: tussen 2007 en 2011 stegen deze met gemiddeld 4,4% per jaar, terwijl de economische groei in die periode krap 1% per jaar besloeg. Een dergelijke scheefgroei is op lange termijn niet te financieren en de verwachting is dat ondanks aantrekkende economische groei het verschil de komende jaren alleen maar verder op zal lopen.

De afgelopen jaren is het oplopende verschil opgevangen door voornamelijk de lasten voor burgers en bedrijven op te hogen. Zo werd binnen enkele jaren tijd de BTW verhoogd van 17 tot 21% en werden werkgevers geconfronteerd met hogere lasten op arbeid. Een gemiddeld bruto maandloon van 2.500 euro levert de werknemer een nettoloon van krap 1.900 euro op maar kost de werkgever al snel zo'n 3.750 euro. Dat is een enorm verschil.

Aangezien verdere lastenverhogingen geen optie zijn, is het budget eindig en zullen de uitgaven beperkt moeten worden. Dit betekent dat in rap tempo afscheid genomen moet worden van relatieve franje. De landelijke overheid heeft een deel van haar probleem overgedragen aan gemeenten door met de decentralisaties een flinke korting op de budgetten door te voeren. Gemeenten staan nu voor het dilemma wat noodzaak is en wat franje, wat na een periode waarin we gewend waren alles te krijgen zonder keuzes te hoeven maken een lastige afweging is geworden. Hoe lastig ook, van een daadkrachtig gemeentelijk bestuur mag verwacht worden dat ze in staat is een duidelijke visie neer te zetten waarin die keuzes gemaakt worden en waarna belanghebbenden om kritische input wordt gevraagd om de visie verder aan te scherpen.

Of niet? Het lijkt namelijk dat deze verwachting toch te hoog gegrepen is. In veel gemeenten worden allerlei bijeenkomsten georganiseerd waarin met burgers gesproken wordt om hen naar hun mogelijke rol te vragen, wordt er gebrainstormd, worden er cursussen gevolgd hoe de burger actiever betrokken kan worden, etc. De hete aardappel van het maken van heldere keuzes schuiven we voor ons uit en we hopen allemaal dat er vanzelf een initiatief komt wat financieel gezien zoveel zoden aan de dijk zet dat het budgetprobleem direct is opgelost of waar we minstens goed op voort kunnen bouwen.

Laten we elkaar niet langer voor de gek houden: gemeenten zullen een stap terug moeten en taken laten vallen. Bezuinigen is niet leuk en wordt nooit gezellig; het levert altijd een stuk pijn op en we gaan het nooit over alles eens worden. Maar zachte heelmeesters maken stinkende wonden: het is tijd om als bestuurders de verantwoordelijkheid te nemen waarvoor we gekozen of aangesteld zijn en duidelijkheid te scheppen wat burgerparticipatie nu echt voor de burgers gaat betekenen. Het niet positief framen alsof het een mooie kans is, ons niet achter een brei aan meningen en consultaties verbergen, maar vanuit een visie een concrete stip op de horizon schetsen en daarna werken aan draagvlak en het faciliteren van de transitie. Dat is bestuur.

Categorie: Lokale politiek | Donderdag 30 April 2015 | 2 reacties

Geplaatste reacties:

Ik zou graag die stip zien. Moet ik mijn 78-jarige moeder straks zelf gaan verzorgen of gaat het niet zover komen? Duidelijkheid over wta we moeten verwachten is belangrijk!
Reactie van Hans, geplaatst op 2015-04-30 22:47:21

Bedankt voor de heldere uitleg, kende achtergronden als die stijging van zorgkosten eigenlijk niet echt.
Reactie van Lies, geplaatst op 2015-05-02 15:14:13

Plaats uw reactie:

Verificatiecode

Navigeer naar andere blogs:

Vorige: Kill your darlings - hoe de bibliotheek ons het advies van Faulkner voordoet
Volgende: Vertrouwen is goed, maar... mores is beter!